Chryzantema, jesienny symbol Japonii

W Japonii chryzantema jest uważana za źródło szczęścia i nieśmiertelności, a jej symbolu używano do wskazywania pozycji w hierarchii społecznej Kraju Wschodzącego Słońca. Istnieje wiele odmian tego kwiatu, różnią się od siebie kolorem i wielkością pąków. Najbardziej lubiane odmiany w Japonii to kwiaty białe i żółte.

Pierwsze wzmianki o uprawie chryzantem można znaleźć w chińskich tekstach datowanych na XV w. p.n.e. Zgodnie z zapiskami roślina pomagała zachować energię życiową. Wywar z jej korzeni wykorzystywano w leczeniu bólu głowy, a płatki kwiatu dodawano do potraw. W Japonii chryzantema pojawiła się w VIII w. n.e. i szybko zdobyła serca jej mieszkańców. Według legendy kwiat pojawił się w Japonii za sprawą boga Izanagi, który pewnego razu chcąc wziąć kąpiel w pobliskiej rzece, rzucił swe ubrania na ziemię. W ten sposób szaty zamieniły się w dwunastu bogów, natomiast biżuteria w kwiaty: pierwsza bransoleta przemieniła się w irysa, druga w kwiat lotosu, a naszyjnik w chryzantemę.

Kwiat chryzantemy zaczął być wykorzystywany jako symbol szlacheckiego urodzenia już w okresie Kamakura (1185-1333) za sprawą cesarza Go-Toba, który tak umiłował sobie roślinę, że kazał ozdabiać swoje szaty jej podobizną.

 godło Japonii

Istnieją trzy rodzaje symbolu kwiatu chryzantemy:

  • kwiat o dwóch rzędach szesnastu płatków, symbol używany jedynie przez cesarza;
  • kwiat o pojedynczym rzędzie 14 płatków był noszony przez członków rodziny cesarskiej, wskazywał na szlacheckie pochodzenie;
  • kwiat o pojedynczym rzędzie szesnastu płatków można obecnie spotkać jako nieoficjalny symbol Japonii figurujący na dokumentach urzędowych (np. paszporcie), można go również zauważyć w ambasadzie japońskiej.

Mimo że od 1947 roku chryzantema przestała być oficjalnym symbolem państwa japońskiego, w dalszym ciągu pozostaje ona ważnym elementem kultury japońskiej, na przykład cesarz zasiada na Chryzantemowym Tronie, a Najwyższy Order Chryzantemy to najważniejsze odznaczenie Kraju Kwitnącej Wiśni. Dodatkowo chryzantema stanowi godło Japonii i herb rodziny cesarskiej. Symbol kwiatu można spotkać w świątyniach shinto (np. w świątyni Yasukuni w Tokio). Roślina jest również częstym motywem w sztuce japońskiej, pojawia się na przykład na obrazach, kimonach i ceramice jako element zdobniczy.

 wystawa lalek 'kiku-ningyo'

Obecnie w Japonii 9 września obchodzi się Święto Chryzantem. Dodatkowo organizowane są również ekspozycje z wykorzystaniem roślin, m.in. wystawy lalek przedstawiających ludzkie postacie w rzeczywistym wymiarze ubrane w tradycyjne japońskie stroje zbudowane z kwiatów chryzantem. Można je podziwiać w mieście Okayama w ogrodzie Korakuen zamku Okayama-jo.

W Europie chryzantema służy głównie do ozdabiania grobów, dlatego też może być kojarzona negatywnie, jednak w Japonii kwiat chryzantemy jest wszechobecny i przywołuje pozytywne emocje. Jak mówi chińskie przysłowie: „Jeżeli chcesz żyć długo, zdrowo i w radości… pielęgnuj ogród chryzantemowy.” Warto więc spróbować zachwycić się jesiennymi kwiatami, które, jako jedne z nielicznych, ubarwiają i rozweselają tą niekiedy ponurą porę roku.

 

Autor tekstu: Barbara Skórzewska